SORGULAMA PROGRAMIMIZ (PYP)

Özel Bilkent İlköğretim Okulu’nda Okul öncesi 1’den 4. sınıfa kadar uluslar arası kabul görmüş IB İlk Yıllar Programını (PYP) uygulamaktayız. İlk yıllar programı okul misyonumuzun kağıt üzerinde kalmayıp öğrencimizin yaşamında can bulmasını sağlayan, bilinen, pratik bir araç olarak uyguladığımız bir müfredat çerçevesidir. Bundan sonraki sayfalarda göreceğiniz üzere, Uluslararası Bakalorya Organizasyonu eğitimli olmanın ne anlama geldiği ve gençlerin tam anlamıyla somut olarak neyi öğrenmeye gereksinim duydukları sorularına yanıt bulmak için uzun yıllar boyunca enine boyuna düşünmüştür. Bir bölümü Uluslararası Bakalorya Örgütü’nün kaynaklarından çevrilmiş olan buradaki bilgiler, IBPYP’nin öğrenen merkezli ve yapılandırmacı eğitim yaklaşımlarına ne kadar önem verdiğini ortaya koymaktadır. PYP’de yalnızca bilgi değil, çok yönlü ve eğitimli bir insanda olması gereken diğer özellikler, beceriler, kavramlar, tutumlar, uygun eylem ve davranışlar ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Okul olarak biz de öğrencilerimizin bu geniş kapsamlı yaklaşımdan yararlanacağını düşünmekteyiz.

Hedeflerimizle ilgili bu amacın yanı sıra; okulumuz Milli Eğitim Bakanlığı’nın belirlediği şekilde Türk gençlerine karşı olan sorumluluklarının da tam anlamıyla farkındadır. Bilkent’in ilk görevi, bakanlığın şart koştuğu bütün öğrenim kazanımlarının öğrenenler tarafından elde edilmesidir. 2005 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığı da yapılandırmacılığa dayanan ve öğrenci merkezli bir yaklaşımı benimsemiş ve aynı zamanda okullara bu yaklaşımı hayata geçirme zorunluluğu getirmiştir. Ne yazık ki bu yeni, öğrenen merkezli MEB müfredatı hem iyi yazılmış hem de modern eğitim felsefesiyle uyumlu olmasına karşın, birçok okulun, programı öğrenen merkezli bir şekilde uygulama olanağı bulamadığını gösteren pek çok delil vardır. (son yıllarda yazılan akademik makalelerde de bunu görmek mümkündür. Örneğin: Hülya Altınyelken’in 2009 tarihinde yazdığı makalesinde de Milli Eğitim Bakanlığı’nın vizyonunu gerçeğe dönüştürmesi için daha başka yapıların gerekli olduğu yönündeki saptamasına biz de katılmakta ve IBPYP’nin öğrenen merkezli eğitimi gerçekleştirmek için gereken düzenleyici yapıları okullara sağladığına inanmaktayız.

Bu notların ilerleyen bölümlerinde öğretmenlerin sorgulamaya dayalı öğrenimi ortak çalışmayla planlamak için PYP ilkelerinden nasıl yararlandıklarını ve bir veli olarak çocuğunuzun bağımsız ve yetkin bir öğrenen olarak gelişmesine nasıl katkıda bulunabileceğinizi okuyabilirsiniz. Notlarda yer alan PYP’nin temel ögeleri ve öğrenen profili ile ilgili daha detaylı bilgi edinmek için aşağıdaki linklere girebilirsiniz.

Bilgi
Kavram
Beceri
Tutum
Eylem
Öğrenen Profili
Sorgulama

1 - Sorgulama ve Sorgulama Programı

PYP’de öğrenciler, kendi sorularını oluşturarak, kendi sorgulamalarını tasarlar ve bunu desteklemek üzere çeşitli yolları değerlendirerek kendi cevaplarını bulmalarına yardımcı olacak araştırmayı, deneyleri, gözlemleri ve çözümlemeleri yürütmeye, önemli konuları araştırıp incelemeye davet edilirler. Başlangıç noktası, öğrencilerin halihazırda anladıkları, bildikleridir. Hedef ise, öğrencilerin, bilinenler ile yeni konu hakkında sorgulama yoluyla elde edilen yeni bilgi ve tecrübe arasında bağlantılar kurarak etkin biçimde anlam oluşturmalarıdır. PYP’de en iyi öğrenme şeklinin de bu olduğuna inanılır.

Milli Eğitim Bakanlığının ilköğretimin bütün yılları için şart koştuğu pek çok çalışma ünitesini genel bir “Sorgulama Programı”nda ele almanın, çalışmalarımıza fazladan bir genişlik ve derinlik kazandırarak aynı zamanda tekrarların da önüne geçtiğini görmekteyiz. Okulun 2016/2017 “Sorgulama Programı”na web sitesinden ulaşabilir ve yine programı okulun stratejik alanlarında görebilirsiniz. Bu programda her bir ünitenin, çocukların kişisel/toplumsal gelişimi ve sağlığı gibi daha derin bir konuyla (1. sütun) bağlantılı olduğunu göreceksiniz. Bu yılki “Sorgulama Programı” okul tarafından üretilen beşinci programdır; sorgulama programı öğretmenler arasında dikkatli ve ayrıntılı bir ortak çalışmayla her yıl gözden geçirilmekte ve güçlendirilmektedir.

2 - Ünite planları

Dokuz aşamadan oluşan ünite planlarının ilk beş bölümü öğrenme sürecinin o düzeyde derse giren tüm öğretmenlerle işbirliği içinde oluşturulur. MEB eğitim programının ilgili kazanımlarını kapsayan bir “ana fikir” ve buna bağlı olarak öğrencinin sorgulayacağı ana hatlar çerçevesinde şekillenen ünitede; öğrenme ortamı öğrencinin bildikleri, merak ettikleri, araştırdıkları üzerine kuruludur. Üniteler yaklaşık altı haftalık süreyi içermekte ve uygulama sonrasında yine tüm öğretmenlerin işbirliğiyle değerlendirilmektedir.

Öğrenme ortamı oluşturulurken öğrencileri meşgul ederek ilgilerini canlı tutma esas alınır. Gerçek durum ve verilerle sorgulamaya davet edici bir giriş ile başlayan ders, öğrencinin düşünüp uğraştığı, sezgilerini kullandığı ve bilgisini gerçek yaşama uyarlamasını sağlayıcı nitelikte bireysel, ikili ya da grupça çalışabileceği biçimde devam eder. Öğrencinin hedeflenen bilgi, beceri, tutum ve davranışa ne derece ulaştığının kontrol edildiği değerlendirme aşamasıyla ders sonlanır.

Her biri evrensel açıdan önem taşıyan ve yıl boyunca tüm düzeylerde sistematik biçimde ele alınan beceriler, tutumlar, kavramlar öğrencinin araştırma-sorgulamasının genişletilmesini ve derinleştirilmesini teşvik eder. Kavramlar müfredatın temelidir ve bu bağlamda açık uçlu rehber sorular öğretimde önem taşır. Anlamın dolayısıyla anlayışın oluşturulmasını öğrencilerin çeşitli becerileri edinmeleri ve uygulamaları tamamlar. Bu beceriler en uygun PYP sorgulama üniteleri aracılığıyla sunulan etkinliklerle sağlanır. Bilginin, becerilerin ve kavramların önemini değerlendirirken bunların tek başına uluslar arası bilince sahip bir insan yaratmadığını da kabul etmek gerekir. Öğrencilerin öğrenmeye yönelik tutumlarının geliştirilmesine de odaklanmak hayati önem taşır. Okulumuzda her düzeyde üniteler planlanırken öğrenme ortamı uluslar arası öneme sahip kavram, tutum ve becerilerin etrafında şekillenir.

3 - Ölçme-Değerlendirme

Ölçme-değerlendirme, öğretimin ve öğrenmenin vazgeçilmez bir parçasıdır; ayrıca PYP’nin beş temel öğrenme unsuru aracılığıyla öğrencilerin dikkatli ve etkili bir şekilde yönlendirilmesi hedefinin merkezinde yer alır. Bu beş unsur şunlardır: bilginin elde edilmesi, kavramların anlaşılması, becerilerin geliştirilmesi, tutumların oluşturulması ve eyleme geçiş kararının alınması. PYP’nin ölçme-değerlendirmesindeki temel amaç, öğrenme sürecine dair geri bildirimde bulunmaktır. Bütün PYP okullarının, programın felsefesini ve amaçlarını yansıtan ölçme-değerlendirme prosedürleri ve raporlama yöntemleri geliştirmeleri beklenir.Öğretmenler ve öğrenciler hem sonucu hem de süreci değerlendirirler.

Sonuç değerlendirmesi, öğrencilerin anlayışlarının öğretmenler ve diğer öğrenciler tarafından kavranmasını amaçlar. Sonuç değerlendirmesi, öğretim ve öğrenme sürecinin doruk noktasıdır ve öğrencilere, öğrenilen şeyleri sergileme fırsatları sunar. Eş zamanlı olarak birçok unsuru ölçüp değerlendirebilir; öğrencinin öğrenme ve öğretim süreçlerine dair bilgiler sunar ve bunu geliştirir; ana fikrin anlaşılmasıyla ilgili ölçümler yapar ve de öğrencileri eyleme doğru yönlendirir.

Süreç değerlendirmesi, öğrenmedeki bir sonraki aşamanın planlanması için gerekli olan bilgileri sunar. Öğrenmeyle iç içe örülmüştür ve öğrencilerin zaten uzun zamandır bildikleri ve yapabildikleri şeylerin, öğretmenler ve diğer öğrenciler tarafından anlaşılmasını sağlar. Süreç değerlendirmesi ve öğretim doğrudan bağlantılıdır ve bilinçli bir şekilde işlevlerini beraber yerine getirirler. Süreç değerlendirmesi düzenli ve sık aralıklarla geri bildirimde bulunarak öğrenmeyi geliştirmeyi amaçlar.

Öğrencinin performansına dayalı biçimlendirici değerlendirmeye önem veren okulumuz;

- Performans değerlendirme
- Rubric (dereceli Puanlama Anahtarı)
- Portfolyo
- Yazılı sınavlar
- Gelişim Raporları
- Kendini değerlendirme (öğrenme günlükleri) gibi bir çok araç ve stratejiyle hem öğrenme süreci hem öğrenci hakkında düzenli olarak bilgi verir.

4 - Velinin Rolü

Çocuklarımızın öğrenme sürecinde hepimiz birer öğreneniz. Okul ortamında yukarıda söz ettiğimiz biçimde öğrenme fırsatları yarattığımız öğrencilerimize siz nasıl destek olmalısınız?

1. Onlara öğrenimleri hakkında soru sorunuz.
2. Öğrenme sorumluğunun onlarda olduğunu anımsatınız ve onların adına ödevlerini yapmayınız, yapmaları için yüreklendiriniz.
3. Kendilerini değerlendirmelerini sağlayınız.
4. Öğretmenlerin yönlendirmelerini takip ediniz.
5. Bültenlerimizi ve veli mektuplarınızı okuyunuz.
6. Çocuğunuzun öğretmen(ler)ine yukarıdaki dört konudan herhangi biri (okulun daha öğrenci merkezli ve sorgulamaya dayanan bir yaklaşım uygulamak için neler yaptığı) hakkında soru sormaktan çekinmeyiniz.
7. Okulun web sitesi ve www.ibo.org adresinden bilgi edinebilirsiniz.

Son Söz

Bu uzun ve ayrıntılı belgede velilere hem PYP’nin ne olduğunu hem de okulumuzun 2005 yılından bu yana Milli Eğitim tarafından da benimsenmiş olan; öğrenenleri programlarımızın merkezine yerleştirme hedefine ulaşmak için PYP’yi nasıl kullandığını açıkça ortaya koyan bir tablo sunmak istedik.

Eğitim programımızla ilgili herhangi bir sorunuz olursa, yanıtlamaktan memnuniyet duyarız. Lütfen sorularınızı cicek@bilkent.edu.tr adresine gönderebilirsiniz.